Təyyarələrdəki bu kiçik turbin çox vacib imiş! - İnsan həyatını xilas edir - FOTO

"Hava turbin" kimi tanınan bu hissə o qədər əhəmiyyətlidir ki, qarşısına çıxan havanın enerjisindən istifadə edərək təyyarədəkilərin həyatını xilas edə bilir. Əvvəllər diqqət etmədiyiniz bu hava turbinləri bəzi modellərdə gövdədə, digərlərində isə qanadda yerləşir.

İlk baxışdan o qədər də vacib görünməsə də, əslində həyati əhəmiyyət kəsb edir. Bunun tam olaraq nə etdiyini və necə vacib olduğunu ətraflı danışaq:

Bu pərvanə sistemi fövqəladə hallarda işə salınır və təyyarəyə lazım olan elektrik enerjisini istehsal edir.

Qoçlu hava turbinində elektrik mühərriki var və təyyarə üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən elektrik sistemləri üçün enerji istehsal edir. Bu, yalnız fövqəladə hallarda işə düşür, çünki normal şəraitdə mühərriklər təyyarəyə lazım olan elektrik enerjisini istehsal edir.

Bu hava turbini, təyyarənin sürətinin yaratdığı hava axınından enerji istehsal edir.

Təyyarənin ehtiyat sistemlərindən biri olan bu turbinlər pərvanələrinin 5000-6950 rpm fırlanmasını təmin edir; beləliklə, uçuşun əsas idarəetmə sistemlərinə və ehtiyat elektrik generatoruna lazımi hidravlik təzyiqi təmin edərək, təyyarənin təhlükəsiz uçuşunu təmin edir.

İki mühərrikin bir anda dayandığı bir ssenaridə; ram hava turbini xilaskar vəzifəsini üzərinə götürür.

Fövqəladə hallarda, təyyarənin modelindən asılı olaraq, avtomatik olaraq işə salınır və ya pilotlar tərəfindən işə salınır. Bu turbin sayəsində uçuş üçün lazım olan ən əsas funksiyaları saxlamaq mümkündür.

Kiçik desək də, bu hava turbinlərinin pərlərinin diametri orta hesabla 80 sm-dir. Beləliklə, təyyarə ilə müqayisədə kiçikdir.

Dünyanın ən böyük sərnişin təyyarəsi olan Airbus A380-dəki versiya 163 sm-dir. Bu turbinin ilk istifadə edildiyi sərnişin təyyarəsi modeli 1960-cı illərdə İngiltərədə istehsal olunan Vickers VC10 idi.

Fövqəladə vəziyyətlərə müdaxilə edən və bir çox insanın həyatını xilas edən bu hava turbininin "Sully" filminin də mövzusu olan məşhur qəzada mühüm rol oynayıb.

2009-cu il yanvarın 15-də Nyu-Yorkda təyyarə havaya qalxdıqdan dərhal sonra quş sürüsünə çırpıldı və təyyarənin hər iki mühərriki tamamilə gücünü itirdi. Pilotlar çox qısa müddətdə qərar qəbul edərək təyyarənin köməkçi enerji blokunu və hava turbinini işə salıblar.

Bu sayədə elektrik dövrələrindən istifadə edə bilən pilotlar Hudson çayına uğurlu təcili eniş etməyi bacarmışdı.

Bu turbinlər bütün modellərdə mövcud deyil.

Misal üçün; Boeing 737-nin uçuşa nəzarət sistemi elə qurulub ki, hətta bortdakı elektrik təchizatı tükənsə belə, pilotlar onu ən azı 60 dəqiqə idarə edə bilsinlər.

ted.az