44 günə yazılan tarix, əbədi yaşadılacaq Zəfər! - FOTO

8 Noyabr – Azərbaycan xalqının yaddaşına qızıl hərflərlə yazılan, illərlə ürəyimizdə daşıdığımız Qarabağ həsrətinin sona çatdığı, milli qürurumuzun və dövlətçilik iradəmizin təntənəsinə çevrilən möhtəşəm bir tarixdir. Bu gün sadəcə təqvimdə qeyd olunan bayram deyil. Bu gün bir xalqın sınmayan iradəsinin, Vətən sevgisinin, şəhidlərin qanı, qazilərin fədakarlığı və Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı hesabına qazandığı böyük Zəfərin günüdür.

Bu tarixin arxasında böyük bir ağrı, uzun illərin həsrəti və bir xalqın heç vaxt unuda bilmədiyi faciələr dayanır.

1990-cı illərin əvvəllərində başlayan Birinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan xalqı üçün ağır sınağa çevrildi. Ölkəmiz müstəqilliyinin ilk illərində siyasi və iqtisadi böhranla, daxili qarşıdurmalarla üz-üzə qaldı. Həmin dövrdə Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal edildi, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşdü. Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və digər ərazilərimiz düşmən tapdağı altında qaldı. Bir vaxtlar uşaqların səsi eşidilən kəndlərimiz susdu, evlərimiz dağıdıldı, tarixi və mədəni irsimizə ağır zərbələr vuruldu.

Lakin Azərbaycan xalqı heç vaxt Qarabağdan imtina etmədi. İnsanların qəlbində bir ümid yaşayırdı: bir gün doğma torpaqlara qayıdacağıq, üçrəngli bayrağımızı yenidən Qarabağda dalğalandıracağıq.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə sabitliyin bərpası, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və güclü ordunun formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Azərbaycan tədricən ayağa qalxdı, iqtisadi potensialını gücləndirdi, beynəlxalq mövqelərini möhkəmləndirdi. Qarabağ məsələsi isə dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qaldı.

2003-cü ildə İlham Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra Azərbaycanın qarşısında yeni inkişaf mərhələsi açıldı. Dövlət başçısı dəfələrlə bəyan edirdi ki, Azərbaycan heç vaxt torpaqlarının işğalı ilə barışmayacaq və ərazi bütövlüyünü bərpa edəcək. Bu, sadəcə siyasi bəyanat deyildi. İllər ərzində həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət, ordunun gücləndirilməsi, müasir silahların alınması, hərbi sənayenin inkişafı və beynəlxalq müstəvidə aparılan prinsipial mübarizə həmin məqsədə doğru atılan addımlar idi.

İlham Əliyev ulu öndər Heydər Əliyevin Qarabağla bağlı arzusunu və vəsiyyətini dəfələrlə xatırladırdı. O, atasının başladığı işi sona çatdırmaq, Azərbaycan torpaqlarını işğaldan azad etmək əzmini heç vaxt gizlətmirdi. Nəhayət, illərin gözləntisi, aparılan siyasət və görülən hazırlıq tarixi bir məqamda öz nəticəsini verdi.

2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistanın növbəti hərbi təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı. Bununla da 44 gün davam edəcək Vətən müharibəsi başlandı.

Bu müharibə Azərbaycan tarixində yeni bir səhifə açdı. Döyüş meydanında Azərbaycan əsgəri bütün dünyaya göstərdi ki, onun Vətən sevgisi, döyüş ruhu və torpaq uğrunda mübarizə əzmi qarşısında heç bir maneə dayana bilməz. İllərlə keçilməz hesab edilən müdafiə xətləri yarıldı, strateji yüksəkliklər ələ keçirildi, şəhər və kəndlərimiz bir-bir azad edildi.

Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və digər ərazilərimizdə dalğalanan Azərbaycan bayrağı hər dəfə xalqımıza yeni sevinc, yeni ümid bəxş edirdi. Hər azad edilən kəndin, hər şəhərin xəbəri milyonlarla insanın qəlbində eyni hissi oyadırdı: biz doğma torpaqlarımıza qayıdırıq!

Bu qələbənin ən mühüm tərəflərindən biri də Azərbaycan xalqının nümayiş etdirdiyi birlik və həmrəylik idi. Müharibənin ilk günlərindən etibarən xalq dövlət başçısının və ordunun ətrafında bir yumruq kimi birləşdi. İnsanlar cəbhədən gələn xəbərləri həyəcanla izləyir, əsgərlərə dəstək olur, şəhid ailələrinə və qazilərə sahib çıxırdılar. Hər kəs özünü bu mübarizənin bir parçası hesab edirdi. Kimisi cəbhədə silahı ilə, kimisi informasiya cəbhəsində, kimisi könüllü fəaliyyəti ilə, kimisi də duası və mənəvi dəstəyi ilə Vətən müharibəsində iştirak edirdi.

Azərbaycan xalqı bir daha sübut etdi ki, söhbət Vətəndən gedəndə milyonlarla insanın ürəyi eyni anda döyünür. Dövlətlə xalq, xalqla ordu arasında yaranan bu möhkəm birlik Zəfərin əsas dayaqlarından birinə çevrildi.

44 günlük müharibənin ən möhtəşəm və unudulmaz səhifələrindən biri isə Şuşanın azad edilməsi oldu.

Şuşa Azərbaycan üçün sadəcə coğrafi ərazi deyil. Şuşa tariximiz, mədəniyyətimiz, musiqimiz, ədəbiyyatımız və milli kimliyimizin ayrılmaz parçasıdır. Pənahəli xan tərəfindən salınan, dahi şəxsiyyətlər, sənətkarlar, şairlər yetişdirən bu şəhərin işğalı xalqımızın qəlbində sağalmayan yara idi.

Şuşanın azad edilməsi asan deyildi. Düşmən şəhəri möhkəmləndirmiş, strateji mövqelərdən istifadə edərək onu müdafiə etməyə hazırlaşmışdı. Lakin Azərbaycan xüsusi təyinatlıları və digər hərbi bölmələrimiz görünməmiş qəhrəmanlıq nümayiş etdirdilər. Ağır texnikanın hərəkəti üçün əlverişsiz olan dağlıq ərazidə, sıldırım qayalar və meşələr arasından irəliləyən Azərbaycan əsgəri əlverişsiz hava və relyef şəraitinə baxmayaraq qarşısına qoyulan vəzifəni yerinə yetirdi.

Döyüşçülərimiz Şuşaya yaxınlaşmaq üçün kilometrlərlə məsafəni piyada qət etdilər. Bəzən ənənəvi hərbi texnikanın belə keçə bilmədiyi ərazilərdən keçərək düşmənin gözləmədiyi istiqamətlərdən hücuma keçdilər. Bu əməliyyat hərbi tariximizə misilsiz qəhrəmanlıq nümunəsi kimi düşdü.

Nəhayət, 2020-ci il noyabrın 8-də Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Şuşanın işğaldan azad edildiyini bəyan etdi. Həmin gün Şəhidlər xiyabanından səslənən “Əziz Şuşa, sən azadsan! Əziz Şuşa, biz qayıtmışıq!” sözləri bütün Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi yaşayacaq bir tarixi an oldu.

Dövlət başçısının həmin gün ulu öndər Heydər Əliyevin məzarı önündə ata vəsiyyətini yerinə yetirdiyini söyləməsi də bu Zəfərin mənəvi əhəmiyyətini daha da artırdı. İllərlə verilən söz tutulmuş, Qarabağın tacı sayılan Şuşa öz sahibinə qovuşmuşdu.

Şuşanın azad edilməsi müharibənin taleyini həll edən ən mühüm hadisələrdən biri oldu. Noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları da siyasi razılaşma əsasında Azərbaycana qaytarıldı. Beləliklə, uzun illər davam edən işğala son qoyulması istiqamətində tarixi mərhələ tamamlandı.

44 gün ərzində Azərbaycan Ordusu yalnız hərbi qələbə qazanmadı. Azərbaycan dövləti öz gücünü, xalqın birliyini, ordusunun peşəkarlığını və milli iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Uzun illər Qarabağ məsələsini yalnız danışıqlar masasında həll etməyə çağıran beynəlxalq ictimaiyyət Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzminin və gücünün şahidi oldu.

Bu Zəfər həm də şəhidlərimizin bizə əmanətidir. Bu gün azad Qarabağın yollarında hərəkət edən avtomobillər, yenidən qurulan şəhərlər, doğma yurdlarına qayıdan ailələr, məktəblərdə eşidilən uşaq səsləri, ucaldılan bayraqlar məhz həmin qəhrəmanların fədakarlığının nəticəsidir. Onların yarımçıq qalan arzuları bu gün Qarabağda yenidən qurulan həyatla davam edir.

Azərbaycan artıq yalnız işğaldan azad edilmiş torpaqlarını bərpa edən ölkə deyil. Bu gün ölkəmiz həmin ərazilərdə geniş quruculuq və yenidənqurma işləri aparır, yollar, tunellər, hava limanları, yaşayış məntəqələri, məktəblər və digər infrastruktur obyektləri inşa edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yenidən Azərbaycanın inkişaf xəritəsinin mühüm hissəsinə çevrilir. Vaxtilə dağıdılmış şəhərlərimiz yenidən qurulur, həyat öz axarına qayıdır.

Bu gün 8 Noyabrı qeyd edərkən bir daha anlayırıq ki, Zəfər yalnız bir müharibənin nəticəsi deyil. Bu, illərlə qorunan milli iradənin, dövlətçilik ənənələrinin, siyasi qətiyyətin, xalq-ordu birliyinin və Vətən sevgisinin təntənəsidir.

Bir zamanlar Qarabağa qayıdış arzusu ilə yaşayan insanlar bu gün doğma torpaqlarına qayıdırlar. Bir vaxtlar Şuşanın azadlığını yalnız xəyal edə bilən nəsillər bu gün orada dalğalanan Azərbaycan bayrağını qürurla seyr edirlər. Bu mənzərə tariximizin ən böyük mükafatlarından biridir.

8 Noyabr bizə bir həqiqəti xatırladır: Azərbaycan xalqı öz torpağını, dövlətini və milli qürurunu qorumaq gücündədir. Bu gücün arxasında birlik, inam, əzm və Vətən sevgisi dayanır.

44 gün ərzində yazılan bu tarix nəsillər dəyişsə də unudulmayacaq. Çünki Zəfər təqvimdə bir gün deyil, Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq milli qürur salnaməsidir.

Zəfərin mübarək, Azərbaycan! Qarabağ Azərbaycandır!

Eltac Zülfüqaroğlu