Çin maşınlarından istifadə avtomobil bazarında hansı asılılığı yaradır? - EKSPERT

Son illər Çin avtomobil markalarının Azərbaycan bazarında payının sürətlə artması avtomobil sektorunda rəqabətin yeni mərhələyə keçməsinə səbəb olub. Xüsusilə "BYD" və "Changan" kimi markaların sayının artması istehlakçıların seçim imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, 

Avtosfer.az xəbər verir ki, xüsusilə "BYD" və "Changan" kimi markaların sayının artması istehlakçıların seçim imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, Xüsusilə "BYD" və "Changan" kimi markaların sayının artması istehlakçıların seçim imkanlarını genişləndirməklə yanaşı,ölkə avtomobil bazarında ənənəvi mühərrikli avtomobillərin istehlakının azalması yerli istehsala olan tələbat məsələsini aktuallaşdırır.Bəs Azərbaycanda avtomobil istehsalının rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?

Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Eyyub Kərimli Avtosfer.az-a açıqlamasında bildirib ki, hazırda dünyada, Çin avtomobil sənayesi dünya avtomobil bazarının əsas hissəsində artıq ciddi yer tutmaqdadır:

" Xüsusilə elektrik və hibrid avtomobillərin istehsalında Çin şirkətləri həm texnoloji yeniliklər, həm də qiymət üstünlüyü baxımından ciddi nəticələr əldə ediblər. Müasir dövrdə istehlakçıların avtomobil seçimində yanacaq sərfiyyatı, ekoloji göstəricilər, təhlükəsizlik, rəqəmsal texnologiyalar və avtomobilin ümumi istismar xərcləri mühüm rol oynayır. Çin istehsalçıları isə məhz bu istiqamətlərdə bazarın dəyişən tələblərinə uyğun məhsullar təqdim etməklə qlobal rəqabətdə üstün mövqelər qazanırlar. Elektrik və hibrid avtomobillərə tələbatın artmasının əsas səbəblərindən biri də ekoloji məsələlərin dünya gündəmində getdikcə daha çox ön plana çıxmasıdır. Bir çox ölkələr ənənəvi daxiliyanma mühərrikli avtomobillərdən daha ekoloji nəqliyyat vasitələrinə keçidi stimullaşdırır. Bu proses Çin avtomobil istehsalçıları üçün böyük imkanlar yaradıb. Çünki Çin artıq elektrik mühərrikləri, batareyalar, enerji saxlama sistemləri, elektron idarəetmə texnologiyaları və digər mühüm komponentlərin istehsalında böyük təcrübə və istehsal gücünə malikdir. Digər mühüm məsələ isə qiymət amilidir. Çin avtomobilləri bir sıra hallarda Avropa, Yaponiya və digər ənənəvi avtomobil istehsalçılarının analoji modelləri ilə müqayisədə daha münasib qiymətə təklif olunur. Bu isə istehlakçıların seçim imkanlarını genişləndirir və Çin markalarının müxtəlif bazarlarda sürətlə yayılmasına şərait yaradır. Nəticədə Çin avtomobil sənayesi artıq yalnız aşağı qiymətli avtomobillər seqmentində deyil, orta və yüksək texnologiyalı avtomobillər bazarında da ənənəvi istehsalçılar üçün ciddi rəqibə çevrilib. Bu tendensiya Azərbaycanda da özünü göstərir. Son illərdə ölkəmizdə Çin istehsalı olan avtomobillərə, xüsusilə elektrik və hibrid modellərə maraq nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Bunun əsas səbəbləri arasında avtomobillərin qiyməti, müasir texnologiyalarla təchiz olunması, yanacaq və istismar xərclərinin nisbətən aşağı olması, eləcə də ekoloji tələblərə daha yaxşı uyğunlaşması qeyd edilə bilər. Elektrik və hibrid avtomobillərlə bağlı vergi və gömrük siyasətində həyata keçirilən dəyişikliklər də bazarın strukturuna təsir göstərib. ƏDV güzəştlərinin tətbiq müddətinin başa çatması belə, bu nəqliyyat vasitələrinə olan marağın tamamilə aradan qalxmasına səbəb olmayıb. Əksinə, texnologiyanın inkişafı və istehsal xərclərinin optimallaşdırılması nəticəsində elektrik və hibrid avtomobillərin daha geniş istehlakçı kütləsi üçün əlçatan olması prosesi davam edir".

İqtisadçı qeyd edib ki, hazırkı mərhələdə yerli avtomobil istehsalının Çin avtomobil sənayesi ilə birbaşa və tam miqyaslı rəqabət aparması çətindir:
"Bunun səbəbi yalnız istehsal həcmlərinin fərqli olması deyil. Burada texnologiya, elmi-tədqiqat və innovasiya imkanları, komponentlərin istehsalı, batareya texnologiyaları, təchizat zəncirləri, kadr potensialı və maliyyə imkanları da mühüm rol oynayır. Buna görə də əsas məqsəd Çin avtomobillərinin ölkə bazarında artan payını yalnız rəqabət təhlükəsi kimi qiymətləndirmək deyil, bu prosesi Azərbaycan avtomobil sənayesinin inkişafı üçün yeni imkan kimi də nəzərdən keçirmək olmalıdır. Bu baxımdan, Çin avtomobil sənayesi ilə strateji və uzunmüddətli əməkdaşlığın qurulması məqsədəuyğun hesab edilə bilər. Azərbaycan Çin şirkətləri ilə yalnız hazır avtomobillərin idxalı sahəsində deyil, onların istehsalının lokallaşdırılması, ehtiyat hissələrinin hazırlanması, elektrik avtomobilləri üçün komponentlərin istehsalı, batareya və enerji texnologiyaları, mühəndislik və texniki xidmət sahələrində də əməkdaşlıq edə bilər. Bu cür əməkdaşlıq yerli sənayenin formalaşmasına və ölkədə yeni istehsal imkanlarının yaranmasına təkan verə bilər. Xüsusilə Çin avtomobil şirkətlərinin Azərbaycanda müəyyən istehsal sahələrinin yaradılmasına cəlb edilməsi mühüm nəticələr verə bilər. Burada məqsəd yalnız avtomobillərin ölkə ərazisində yığılması olmamalıdır. İlkin mərhələdə yığım müəssisələri ilə başlamaq mümkün olsa da, növbəti mərhələdə daha yüksək əlavə dəyər yaradan komponentlərin – elektrik mühərrikləri, elektron idarəetmə sistemləri, kabel sistemləri, müxtəlif kuzov və salon elementləri, şarj avadanlıqları və digər hissələrin istehsalının lokallaşdırılmasına keçilməlidir. Beləliklə, Azərbaycan tədricən sadəcə avtomobil idxal edən ölkədən regional istehsal və təchizat mərkəzinə çevrilə bilər. Bununla yanaşı, əməkdaşlığın yalnız xarici şirkətlərin ölkəyə gətirilməsi ilə məhdudlaşdırılması düzgün olmaz. Əsas məqsəd texnologiya transferi və yerli insan kapitalının inkişafı olmalıdır. Azərbaycan avtomobil sənayesinin gələcək inkişafında elektrik nəqliyyat vasitələri ilə yanaşı, onların infrastrukturunun yaradılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Elektrik avtomobillərinin sayının artması şarj məntəqələri şəbəkəsinin genişləndirilməsini, enerji sisteminin yeni tələblərə uyğunlaşdırılmasını və texniki xidmət imkanlarının artırılmasını tələb edir. Bu sahələrdə də Çin şirkətləri ilə əməkdaşlıq etmək və onların texnoloji təcrübəsindən istifadə etmək mümkündür. Nəticə etibarilə, Çin avtomobil sənayesinin sürətli inkişafını Azərbaycan üçün yalnız rəqabət təhdidi kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma olmaz. Əksinə, bu proses yeni texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi, yerli istehsalın modernləşdirilməsi, kadr potensialının gücləndirilməsi və yeni sənaye sahələrinin yaradılması üçün mühüm fürsət yaradır. Azərbaycan avtomobil sənayesi dəyişən qlobal tələblərə uyğunlaşmalı, elektrik və hibrid nəqliyyat vasitələrinin inkişafını nəzərə almalı və Çin avtomobil sənayesi ilə sistemli əməkdaşlıq qurmalıdır. Gələcək strategiyanın əsas məqsədi Çin avtomobillərinin qarşısını almaq deyil, onların yaratdığı rəqabət mühitindən istifadə edərək Azərbaycan avtomobil sənayesinin texnoloji və istehsal imkanlarını artırmaq olmalıdır".

Fatimə