Yer kürəsi nə qədər insanı saxlaya bilər? - Alimlərin hesablaması

Hazırda Yer kürəsində təxminən 8,3 milyard insan yaşayır ki, bu da bəşər tarixində ən yüksək göstəricidir. Avtosfer.az "Qaynarinfo"ya istinadən xəbər verir ki, "Ecoportal"ın yazdığına görə, uzun illər əhali artımı texnoloji inkişafın göstəricisi kimi qəbul olunsa da, eyni zamanda potensial "həddən artıq əhali” riski ilə də əlaqələndirilir. Yeni genişmiqyaslı araşdırmada alimlər planetin real ekoloji imkanlarını və nə qədər insanı daşıya biləcəyini qiymətləndirməyə çalışıblar. Araşdırmanın nəticələrinə görə, bəşəriyyət artıq Yer kürəsinin ekoloji sabitlik həddini keçib.

Artım və resurs balansı pozulur

Tədqiqatı aparan alimlər 200 ildən artıq demoqrafik və ekoloji məlumatları analiz ediblər. Onların qənaətinə görə, XX əsrin ortalarına qədər əhali artımı ümumilikdə iqtisadi və texnoloji inkişafla paralel gedib. Lakin 1960-cı illərdən etibarən bu balansın dəyişməyə başladığı bildirilir. Əhali artımı davam etsə də, təbii sistemlərin resurs təmin etmə qabiliyyəti zəifləyib. Alimlər bu dövrü "mənfi demoqrafik fazanın başlanğıcı” kimi təsvir edirlər.

Fosil yanacaqların rolu

Araşdırmada qeyd olunur ki, fosil yanacaqlar qısa müddətdə yüksək əhali sayını dəstəkləməyə imkan verib. Lakin bu, eyni zamanda iqlim dəyişikliyi, biomüxtəlifliyin azalması və ətraf mühitin çirklənməsi kimi problemləri dərinləşdirib.

"Dayanıqlı əhali səviyyəsi” nə qədərdir?

Tədqiqat müəllifləri "dayanıqlı dünya əhalisi” göstəricisini təxminən 2,5 milyard insan səviyyəsində qiymətləndirirlər. Bu rəqəm XX əsrin ortalarında müşahidə edilən qlobal əhali səviyyəsinə uyğundur. Alimlərin fikrincə, bu həddin aşılması iqlim risklərini artırır, təbii ekosistemləri zəiflədir və qida ilə su təhlükəsizliyi problemlərini kəskinləşdirir. Bununla belə, təsirlərin regionlar və sosial qruplar arasında bərabər paylanmadığı vurğulanır.

Tam kollaps deyil, amma risklər artır

Tədqiqatçılar bunun qaçılmaz sivilizasiya çöküşü demək olmadığını qeyd edirlər. Onların fikrincə, vəziyyət hələ də idarə oluna bilər. Bunun üçün isə uzunmüddətli və koordinasiyalı siyasətlər tələb olunur: demoqrafik sabitlik, resurs istehlakının azaldılması və ekosistemlərin qorunması kimi tədbirlər əsas istiqamətlər sayılır.