Düzgün layihələndirilməyən şəhərlər insanları piyləndirir? - ARAŞDIRMA

Şəhərlərin planlaşdırılması insanların həyat tərzinə birbaşa təsir göstərir və bu təsir təkcə rahatlıqla məhdudlaşmır.

Avtosfer.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, müasir şəhərlərin sakinlərində piylənmənin artmasının əsas səbəblərindən biri də məhz avtomobil mərkəzli şəhərsalma yanaşmasıdır.

İşıqforda dayananda yandakı maşının təkərinə niyə diqqət etməlisiniz? - FOTO

Araşdırmalar göstərir ki, piylənmə problemi yalnız qidalanma ilə bağlı deyil. Şəhərlərin necə dizayn edilməsi, insanların gündəlik hərəkət imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Avtomobilə üstünlük verilən planlaşdırma piyadaların həm istək, həm də real hərəkət imkanlarını aradan qaldırır. Dükana, aptekə və ya gündəlik ehtiyac nöqtələrinə piyada getmək mümkün olmadıqda, insanlar istər-istəməz avtomobilə minməyə məcbur qalır. Bu proses isə illərlə davam etdikdə sağlamlıq üçün ciddi risklər yaradır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, səkilərin olmaması sadəcə infrastruktur problemi deyil, bu, seçim azadlığının olmaması deməkdir. Məsələn, ABŞ-nin avtomobil yönümlü ətraf ərazilərində yaşayan insanlar gün ərzində orta hesabla cəmi 5 min addım atırlar. Halbuki piyada yönümlü şəhər mühiti ilə seçilən Nyu-Yorkda bu göstərici 10 min addımdan çoxdur. Bu fərq birbaşa şəhər mühitinin insanları hərəkətə təşviq etməsi ilə əlaqələndirilir.

Digər mühüm amil isə zonalaşma siyasətidir. Yaşayış məntəqələrinin iş yerlərindən, ticarət obyektlərindən və sosial məkandan kəskin şəkildə ayrılması gündəlik həyatı parçalayır. Nəticədə insanlar qısa məsafələri piyada qət etmək əvəzinə, uzun saatları avtomobildə keçirməli olurlar. Bu isə həm fiziki aktivliyin azalmasına, həm də stress və sağlamlıq problemlərinin artmasına səbəb olur.

Şəhərsalma üzrə mütəxəssislər vurğulayırlar ki, urbanistika təkcə binalar və yollarla bağlı deyil, eyni zamanda ictimai sağlamlığın əsas determinantlarından biridir.
Son illər bir çox ölkədə piyada və velosiped yönümlü şəhər modellərinə keçid məhz bu səbəbdən sürətlənib. Ekspertlər hesab edirlər ki, sağlam cəmiyyət üçün şəhərlər avtomobillər üçün deyil, insanlar üçün planlaşdırılmalıdır.

Eltac Zülfüqaroğlu