İnsan ölərkən nə hiss edir? - Elmin hələ cavablandıra bilmədiyi sirr

İnsanlıq tarixinin ən böyük suallarından biri budur ki, ölüm anında nə baş verir? Ürək dayananda həyat bitirmi, yoxsa beyin son dəfə hansısa qeyri-adi proseslər yaşayır? 

Avtosfer.az “Yeni Sabah”a istinadən xəbər verir ki, son illərdə aparılan araşdırmalar göstərir ki, ölüm düşündüyümüz qədər ani bir hadisə olmaya bilər. Uzun müddət hesab olunurdu ki, ürək dayandığı anda beyin fəaliyyəti də dərhal sona çatır. Lakin müasir tədqiqatlar göstərir ki, ürək dayandıqdan sonra beyin hüceyrələri bir neçə dəqiqə ərzində fəaliyyətini tam itirmir. Bəzi hallarda beyin elektrik aktivliyi qısa müddət davam edir. Alimlər hesab edirlər ki, bu dövrdə insan şüurunun son qalıqları mövcud ola bilər. Ölümdən dönən insanların hekayələrində ən çox rast gəlinən məqamlardan biri budur: onlar həyatlarının müxtəlif anlarının sürətlə gözlərinin önündən keçdiyini deyirlər. Uşaqlıq xatirələri, sevdikləri insanlar, mühüm hadisələr – sanki beyin son dəfə bütün arxivi açır. Bunun səbəbi tam bilinməsə də, bəzi alimlər bunu beynin fövqəladə vəziyyətə reaksiyası kimi izah edirlər.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində ölümə yaxın təcrübə yaşayan insanların təsvirləri heyrətamiz dərəcədə oxşardır.

1. Uzun bir tunel gördüklərini,

2. Tunelin sonunda parlaq işıq olduğunu,

3. Böyük sakitlik hiss etdiklərini,

4. Bədənlərindən ayrıldıqlarını düşündüklərini bildirirlər.

Maraqlıdır ki, bir-birini tanımayan insanların təsvirləri çox zaman eyni olur.

2022-ci ildə aparılan və böyük maraq doğuran bir müşahidədə ölüm anına yaxın olan bir xəstənin beyin fəaliyyəti qeydə alınmışdı. Alimlər beynin yaddaş, yuxu və xəyal qurma ilə əlaqəli dalğalarının aktivləşdiyini müşahidə etdilər.

Bu nəticə alimlər arasında maraqlı bir ehtimal yaratdı: bəlkə də beyin son saniyələrdə həyatın ən vacib xatirələrini yenidən emal edir.

Ölümə yaxın təcrübə yaşayan insanların böyük hissəsi sonradan maraqlı bir hissdən danışır: onlar ağrıdan çox rahatlıq hiss etdiklərini bildirirlər.

Bu gün elm ölüm anında beyində baş verən proseslərin bir hissəsini izah edə bilir.

Lakin:

1. İnsan şüurunun tam olaraq nə zaman yox olduğu,

2. Ölümə yaxın təcrübələrin necə yarandığı,

3. Həmin anlarda insanın nə hiss etdiyi hələ də araşdırılır.

Bəlkə də ölüm həyatın sonu deyil, beynin yaşadığı son və ən sirli səyahətdir. İnsanlıq min illərdir bu qapının arxasında nə olduğunu öyrənməyə çalışır. Texnologiya inkişaf etdikcə yeni cavablar ortaya çıxır, amma bir həqiqət dəyişmir: ölüm hələ də elmin qarşısındakı ən böyük sirlərdən biridir.