Sürücülərin diqqətindən yayınan 3 düymə: Yanlış istifadə təhlükə yarada bilər

Avtomobillərdəki bəzi idarəetmə düymələri gündəlik sürüş zamanı diqqətdən kənarda qala və ya yanlış vaxtda istifadə oluna bilər. Xüsusilə çətin yol şəraitində və fəsillər dəyişərkən vacib rol oynayan dartma nəzarəti, hava sirkulyasiyası və arxa şüşənin qızdırılması sistemlərindən düzgün istifadə edilməməsi sürüş təhlükəsizliyinə və salon komfortuna mənfi təsir göstərə bilər.

Avtosfer.az xəbər verir ki, avtomobil istehsalçıları sürücülərin təhlükəsizliyini təmin etmək və salon daxilində rahatlığı artırmaq məqsədilə nəqliyyat vasitələrini müxtəlif elektron sistemlərlə təchiz edirlər. İdarəetmə panelində və mərkəzi konsolda yerləşən bu sistemlərin bəziləri hər gün istifadə edilsə də, digərləri yalnız müəyyən hava və yol şəraitində yada düşür. Halbuki bəzi düymələrin yanlış vaxtda istifadəsi avtomobilin qar və ya palçıqda hərəkətini çətinləşdirə, yaxud şüşələrin buğulanmasına səbəb ola bilər.

Üzərində sürüşən avtomobil təsviri olan düymə dartma nəzarəti sistemini (TCS/TRC) idarə edir. Bu düymə, adətən, mərkəzi konsolda və ya sükanın sol tərəfində yerləşir. Sistem təkərlərin fırlanma sürətini izləyir və sürüşmə aşkar etdikdə mühərrikin gücünü məhdudlaşdıra, yaxud müvafiq təkərə əyləc tətbiq edə bilər. Normal yol şəraitində təkərlərin yola ilişməsini yaxşılaşdıran bu sistem bəzi hallarda dərin qar, palçıq və ya qum üzərində avtomobilin hərəkətə başlamasını çətinləşdirə bilər.

Belə şəraitdə avtomobilin təlimat kitabçasında nəzərdə tutulduğu halda dartma nəzarətini müvəqqəti söndürmək və ya xüsusi yolsuzluq rejimini seçmək təkərlərin hərəkətinə kömək edə bilər. Lakin bu addım yalnız zəruri hallarda atılmalı, normal yol səthinə qayıtdıqda sistem yenidən aktivləşdirilməlidir.

Daxilində dairəvi ox olan avtomobil təsviri ilə göstərilən hava sirkulyasiyası düyməsi isə salon daxilindəki havanın dövriyyəsini təmin edir. Sistem aktiv olduqda xaricdən hava qəbulu məhdudlaşır və salondakı hava yenidən dövr etdirilir. Bu funksiya xüsusilə isti havalarda kondisionerin salonu daha sürətli soyutmasına kömək edə bilər. Həmçinin avtomobil tozlu ərazidən və ya kəskin qoxuların olduğu yoldan keçərkən xarici havanın salona daxil olmasını azaltmaq üçün faydalıdır.

Bununla belə, yağışlı və soyuq havalarda hava sirkulyasiyası rejiminin uzun müddət aktiv saxlanılması salon daxilində rütubətin artmasına və şüşələrin buğulanmasına səbəb ola bilər. Belə hallarda xarici hava qəbulunu aktivləşdirmək və ön şüşənin buğusunu təmizləyən rejimdən istifadə etmək tövsiyə olunur.

Sürücülərin diqqət yetirməli olduğu digər düymə arxa şüşənin qızdırılması sisteminə aiddir. Düzbucaqlı təsvirin üzərində üç dalğalı xəttlə işarələnən bu düymə şüşədə yaranan buğu və buz qatını aradan qaldırmaq üçün elektrik qızdırıcılarını işə salır. Bu, arxa görüntünün daha aydın olmasına və sürücünün avtomobilin arxasındakı vəziyyəti daha yaxşı müşahidə etməsinə imkan verir.

Bəzi avtomobillərdə həmin düymə aktivləşdirildikdə yan güzgülərin qızdırılması sistemi də işə düşür. Şüşə təmizləndikdən sonra enerjiyə qənaət etmək üçün sistemi söndürmək mümkündür. Bir çox müasir avtomobildə isə qızdırıcı müəyyən müddətdən sonra avtomatik olaraq deaktiv edilir.

Avtomobil qar, qum və ya palçıqda ilişdikdə qaz pedalını qəfil və yüksək səviyyədə basmaq təkərlərin daha dərinə batmasına, eləcə də transmissiya və digər ötürücü hissələrin zədələnməsinə səbəb ola bilər. Belə vəziyyətdə təkərlərin ətrafında yığılmış qar və palçığı təmizləmək, mümkün olduqda təkərlərin altına ilişməni yaxşılaşdıran xüsusi material yerləşdirmək lazımdır. Avtomobilin irəli və geri hərəkətini ehtiyatla sınamaq da kömək edə bilər. Ötürmələr yalnız avtomobil tam dayandıqdan sonra dəyişdirilməlidir. Təkrar cəhdlər nəticə vermirsə, avtomobili zorlamamaq və peşəkar yardım çağırmaq daha məqsədəuyğundur.

Bəzi avtomobillərdə dərin qar və palçıqda hərəkəti asanlaşdırmaq üçün dartma nəzarəti sistemini müvəqqəti məhdudlaşdıran və ya xüsusi qış və yolsuzluq rejimini aktivləşdirən düymələr mövcuddur. Bu funksiyaların işləmə prinsipi avtomobilin modelindən asılı olaraq dəyişir.

Üzərində “OFF” yazısı olan düymə dartma nəzarəti və ya elektron sabitlik sisteminin (ESP) işini məhdudlaşdıra, yaxud onu müvəqqəti söndürə bilər. Bu sistemlər avtomobilin sürüşməsinin qarşısını almağa kömək etdiyindən onların söndürülməsi yol tutuşunun zəifləməsinə və idarəetmənin çətinləşməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də sürücülər bu düymələrdən istifadə edərkən avtomobilin istehsalçı təlimatlarına əməl etməli, təhlükəsizlik sistemlərini zərurət olmadan deaktiv etməməlidirlər.

Eltac Zülfüqaroğlu