Külək əslində necə yaranır?

Gündəlik həyatda küləyə adətən yalnız bizi narahat etdikdə diqqət edirik, amma onun arxasında atmosferdə havanın hərəkətini idarə edən mürəkkəb fiziki proseslər dayanır.

Avtosfer.az "Qaynarinfo"ya istinadən xəbər verir ki, küləyin əsas səbəbi Yer səthinin Günəş şüaları ilə qeyri-bərabər qızmasıdır. Qurunun və ya okeanın bəzi hissələri daha çox qızdıqda, həmin ərazilərdəki hava yüngülləşir və yuxarı qalxır. Bu zaman aşağı təzyiq zonası yaranır. Nəticədə daha soyuq və sıx hava qonşu ərazilərdən həmin boşluğu doldurmaq üçün hərəkət edir və biz bunu külək kimi hiss edirik.

Başqa sözlə, küləyin gücü yüksək və aşağı təzyiq arasındakı fərqdən asılıdır: fərq nə qədər böyükdürsə, külək də bir o qədər güclü olur.

Bu hərəkət düz xətt üzrə deyil, Yerin öz oxu ətrafında fırlanması səbəbilə müəyyən istiqamətə doğru əyilərək baş verir. Nəticədə Şimal və Cənub yarımkürələrində hava axınları fərqli istiqamətlərə yönəlir və bu da qlobal külək sistemlərini formalaşdırır.
Ətraflı

Küləyin sürəti və istiqaməti relyefdən də asılıdır: dağlar, meşələr və şəhərlər hava axınını zəiflədə və istiqamətini dəyişə bilər. Məsələn, dəniz sahillərində quru ilə suyun fərqli sürətlə qızması nəticəsində gündəlik olaraq dəniz və quru brizləri yaranır.

Əksinə, yüksək atmosfer qatlarında maneələrin olmaması səbəbilə daha sürətli hava axınları formalaşır ki, bunlar da hava sistemlərini və təyyarə turbulensiyasını müəyyən edir.

Sadə dillə desək, külək hava kütlələrinin yüksək təzyiqdən aşağı təzyiqə doğru hərəkətidir və bu proses Günəş enerjisinin Yer səthində yaratdığı istilik fərqləri ilə başlayır.