Bioyanacağa tələbat artır, qiymətlər bahalaşır

Yaxın Şərqdəki gərginliklə bağlı qeyri-müəyyənliklər və neft qiymətlərinin yüksəlməsi bioyanacağa olan tələbatı artırır. Avtosfer.az "Azərtac"a istinadən xəbər verir ki, qlobal bitki yağı bazarında yüksəliş tendensiyası müşahidə olunur, palma yağı qiymətləri yenidən artmağa başlayıb. Palma yağı qiymətləri son zamanlar güclü istehsal və Malayziya ixracının kəskin azalması səbəbindən təzyiq altında olsa da, mövcud geosiyasi və iqlim riskləri qiymətin yenidən artmasına dəstək verib. Digər bir dəstəkləyici amil isə soya yağı bazarındakı yüksəlişdir. Palma yağının ən yaxın əvəzedicisi olan soya yağı Çikaqoda 2022-ci ilin noyabr ayından bəri ən yüksək səviyyələrində ticarət olunur və ardıcıl dördüncü aylıq artıma hazırlaşır. Bu vəziyyət palma yağı qiymətlərinə yuxarı təzyiqi dəstəkləyən amil kimi diqqət çəkir.

Mütəxəssislərin fikrincə, Yaxın Şərqdəki son proseslər qlobal enerji və gübrə axınları üçün vacib tranzit nöqtəsi olan Hörmüz boğazında uzunmüddətli fasilələr riskini artırıb. Enerji qiymətlərinin artması palma yağı kimi bioyanacaq istehsalında istifadə olunan məhsullara tələbatı da artırıb. Bioyanacaq tələbatının atması və gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi isə fermerlərin ondan istifadəsini azalda bilər. Bu vəziyyətin istehsalatda əlavə risklər yaratdığı bildirilir. Təklif tərəfində isə digər əhəmiyyətli risk faktoru iqlim dəyişikliyidir. Proqnozlara görə, sentyabr ayına qədər Sakit okeanda “El Nino” hadisəsi gözlənilir. Bu isə qlobal temperaturun artmasına və kənd təsərrüfatı istehsalında fasilələrə səbəb ola bilər. Keçmiş nümunələr göstərir ki, “El Nino” həm quraqlıq, həm də həddindən artıq yağışla əlaqələndirilir.

Ümumi mənzərədə palma yağı bazarı həm enerji qiymətlərinin, həm də təchizat tərəfindəki qeyri-müəyyənliklərin təsiri səbəbindən yenidən yüksəliş trendinə girib. Əgər müharibə davam edərsə və “El Nino” riski reallaşarsa, bazar dəyişkənliyinin artması və qiymətlərin yuxarı istiqamətli təzyiq altında qalması gözlənilir.