Adi avtomobillərin təkərindəki boltların sayı niyə çoxdur?

Formula 1 və ya analoji avtoidman növləri ilə tanış olan oxucularımız bu tip avtomobillərin təkərlərinin hubda tək qapağın olduğunu və həmin tək qayığı sökməklə halqanın asanlıqla çıxarıla biləcəyini görürlər.

Biz bu sistemi “Mərkəz Kilidi”, yəni təxminən tərcümədə “mərkəzi kilidli” adlandıra bilərik. Yarış zamanı təkərləri dəyişdirmək çox vaxt aparacağından, təkərlər halqa ilə birlikdə dəyişməlidir. Halqanın dəyişdirilməsinin ən sürətli yolu qeyd etdiyimiz “Mərkəz-kilidi” üsuludur. Bu sistem sayəsində yarış avtomobilləri pit-stoplarını çox daha sürətli bitirərək yarışlarına davam edə bilirlər.

Əslində, düşünsək, həyatımızda bir çox prosesləri sürətləndirə biləcək bu sistemdən istifadə etmək məntiqli ola bilər. Məsələn, şin dükanlarında daha az vaxt sərf edərdik və təkər boltlarının qiyməti azalardı. Əslində, yolda yaranan nasazlıq nəticəsində təkəri dəyişmək lazım gələndə, halqanı daha tez çıxarıb quraşdıra bilərik. Yarış avtomobilləri tez dəyişə bilirsə, biz niyə dəyişməyək?

Əgər siz deformasiyaya uğrayan açar dəstləri ixtira etməmisinizsə, onlardan istifadə edə bilməzsiniz, çünki “Mərkəzi-kilid” təkər boltları yalnız xüsusi avadanlıqların köməyi ilə istifadə edilə bilər.

Hal-hazırda avtomobillərimizdə istifadə etdiyimiz standart boltlarda metrik standartlarda açar ölçülərdən istifadə edilir. Buna görə də, zəruri hallarda, yalnız avtomobil üçün deyil, sadə alətlərlə sökülə və yığıla bilər. Bununla belə, “Mərkəz Kilidi” təkər boltları xüsusi diş quruluşuna və ölçüyə malik olduğundan, ətrafınızda tapa biləcəyiniz heç bir alətə müdaxilə edə bilməzsiniz. Buna görə də, bu sistemin gündəlik avtomobillərimizdə istifadəsi nəinki praktiki deyil, həm də fövqəladə vəziyyətdə işinizi olduqca çətinləşdirə bilər.

Formula 1 və ya oxşar yarış seriyalarında pit komandası təkərləri çıxarmaq üçün xüsusi silaha bənzər alətlərdən istifadə edir. Bu silahlar Mərkəzi Kilid boltlarını çıxarmaq üçün xüsusi olaraq hazırlanmış çox güclü hava təzyiqi zərbə silahlarıdır. Bu silahların işləməsini təmin edən güclü hava kompressorları və silahın dişli quruluşu ilə bu alətlər çox böyük fırlanma dövrlərinə çatırlar. 

Formula 1 avtomobilləri hər yarışdan əvvəl, sonra və hətta hər şeyin düzgün işlədiyini təsdiqləmək üçün daim dəqiq yoxlamalardan keçir. Bu dəqiq nəzarətlərə, əlbəttə ki, Mərkəzi Kilid hissəələri də daxildir. Lakin gündəlik avtomobillərimizdə belə bir nəzarət olmasa da, əksər istifadəçilər təkərləri partlayana qədər belə dəyişdirmirlər.

ted.az