Dünyanın itirilmiş yeddinci qitəsinin İLK XƏRİTƏSİ

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu hipotetik “yeddinci qitə” – Zelandiyanın sərhədlərini müəyyən etmək üçün okeanın dibindən əldə edilmiş qaya nümunələrini tədqiq ediblər.

2017-ci ildə elm adamları ilk dəfə Yeni Zelandiya sahillərində əvvəllər naməlum olan və müvafiq olaraq “Zelandiya” adlandırılan qitənin hipotetik mövcudluğu haqqında danışıblar. Qitənin sahəsi 5 milyon kvadrat kilometrdən çoxdur ki, bu da Hindistan yarımadasının ərazisindən iki dəfə böyükdür. Lakin böyük ölçüsünə baxmayaraq, onun əvvəllər kəşf edilməməsi təəccüblü deyil: Zelandiya ərazisinin təxminən 95 faizi Sakit okeanın cənub-qərbində su altında qalıb.

Səthdə yalnız böyük bir dağ silsiləsinin qalıqları və indi kiçik okean Aaaları olan bir neçə təcrid olunmuş zirvə görünür. Bəziləri bu "itirilmiş qitənin" Atlantisin məhv edilmiş sivilizasiyasının mifinə ilham verdiyini irəli sürürlər, lakin Zelandiya yer üzündə insanların yaranmasından çox əvvəl su altında itib.

Məqalədə deyilir: Zelandiya geoloji təfsirdə “qitə” anlayışının əsas parametrlərinə uyğundur, lakin praktiki olaraq əlçatmazdır və təfərrüatı ilə az məlumdur. İndi geoloqlar qrupu "okeandan çıxarılan qaya nümunələrinin və geofiziki xəritəçəkmə üsullarının birləşməsindən istifadə etməklə" ilk geoloji xəritəni hazırlayıb.

Xəritə Yeni Zelandiyanın şimalındakı dəniz dibindən çıxarılan qaya nümunələrindən istifadə edilməklə hazırlanıb. Onlar Zelandiya sərhədləri boyunca iri qumdaşı birləşmələrini və bazalt çınqıllarının yataqlarını aşkar ediblər. Qumdaşlarının yaşı təxminən 95 milyon il, qranit və vulkanik çınqılların qarışığının yaşı 130 milyon ilə qədər, bazaltların isə 40 milyon il yaşı var.

Avstraliya və Antarktida arasındakı boğazda maqnit sahəsinin xəritəsini çəkən gəmilər müxtəlif maqnit anomaliyalarını aşkar ediblər. Onlardan biri geoloqların böyük marağına səbəb olur, çünki bu, Zelandiyanın cənub sərhədi boyunca geniş qırılma zonasının mövcudluğundan xəbər verir. Bu qüsur, ehtimal ki, Zelandiya 200 milyon il əvvəl Antarktidadan qoparaq müstəqil qitəyə çevrilən zaman yaranan yer qabığında “çapıq” rolunu oynayır. (lent.az)