Bu icra başçıları ilə bağlı QƏRAR verilə bilər

Azərbaycanda bir sıra şəhər və rayon icra hakimiyyəti başçıları artıq 65 yaş həddinə çatsa da, onların vəzifədə qalması cəmiyyətdə müzakirələrə səbəb olur. Qanunvericilikdə dövlət qulluğu və pensiya yaşı ilə bağlı müəyyən məhdudiyyətlər nəzərdə tutulsa da, bu qaydaların icra hakimiyyəti başçılarına necə tətbiq olunduğu sual doğurur. Bəs 65 yaşdan sonra icra başçılarının vəzifədə qalması nə dərəcədə əsaslıdır? Azərbaycanda icra hakimiyyəti başçılarının 65 yaşdan sonra vəzifədə qalması hüquqi baxımdan mümkündür, lakin bu məsələ ictimai və siyasi müstəvidə müxtəlif müzakirələr doğurur. Mövcud qanunvericiliyə əsasən, dövlət qulluqçuları üçün yaş həddi 65-dir. Bununla belə, 65 yaşına çatmış şəxsin dövlət qulluğunda qalma müddəti müvafiq orqanın qərarı ilə hər dəfə bir il olmaqla uzadıla bilər. Qanun bəzi yüksək inzibati vəzifələr üçün bu müddətin daha uzun olmasına da imkan verir. İcra hakimiyyəti başçıları Prezident tərəfindən təyin olunan yüksək vəzifəli şəxslərdir və onların vəzifədə qalması bir çox hallarda yaş amilindən daha çox siyasi etimad və idarəçilik təcrübəsi ilə əlaqələndirilir. Azərbaycan Konstitusiyasına görə, yerli icra hakimiyyəti sistemi Prezidentə tabedir və kadr təyinatları da onun səlahiyyətlərinə daxildir. 65 yaşdan yuxarı icra başçılarının vəzifədə qalmasını müdafiə edənlər hesab edirlər ki, uzun illər dövlət idarəçiliyində çalışmış şəxslərin təcrübəsi, yerli problemləri dərindən bilməsi və formalaşmış idarəçilik bacarıqları mühüm üstünlükdür. Xüsusilə regionlarda sabitliyin və idarəetmə davamlılığının qorunması baxımından bu amillər önə çəkilir. Digər tərəfdən, tənqidçilər bildirirlər ki, dövlət idarəçiliyində kadrların yenilənməsi, gənc və müasir idarəçilik yanaşmalarına malik rəhbərlərin irəli çəkilməsi vacibdir. Onların fikrincə, uzun müddət eyni şəxslərin vəzifədə qalması innovativ idarəetmənin və institusional yenilənmənin qarşısını ala bilər. Nəticə etibarilə, 65 yaşdan sonra icra başçılarının vəzifədə qalması hüquqi baxımdan qanun pozuntusu sayılmır. Lakin bunun nə dərəcədə məqsədəuyğun olması artıq hüquqi deyil, idarəçilik fəlsəfəsi və dövlətin kadr siyasəti ilə bağlı məsələdir. Təcrübə ilə yenilənmə arasında balansın qorunması bu müzakirələrin əsas mövzusu olaraq qalır.

Yerli idarəetmədə kadr islahatları, məmurların yaş senzi və idarəçilik effektivliyi son dövrlərin ən çox müzakirə edilən mövzularından birinə çevrilib. Ölkədə həyata keçirilən genişmiqyaslı struktur və kadr islahatları fonunda, bəzi rayonlarda hələ də yaşlı nəslin nümayəndələrinin rəhbər postları tutması cəmiyyətin fərqli təbəqələrində birmənalı qarşılanmır. Hüquqi baxımdan hər hansı bir boşluq olmasa da, müasir dövrün çevik idarəetmə tələbləri yerlərdə daha dinamik və yeni nəsil texnologiyalara bələd olan kadrların olmasını şərtləndirir. Bu vəziyyət həm mövcud qanunvericiliyin yaratdığı imkanların, həm də dövlətin kadr siyasətindəki strateji prioritetlərin daha dərindən araşdırılmasını tələb edir.

Məsələ ilə bağlı danışan siyasi ekspert Əli Əkbəroğlu qeyd edib ki, yerli icra hakimiyyəti başçılarının statusu adi dövlət qulluqçularından fərqləndiyi üçün bu məsələyə yalnız rəqəmlər pəncərəsindən baxmaq düzgün deyil: "Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə görə, dövlət qulluğunda çalışmağın yuxarı yaş həddi 65 yaş olaraq müəyyən edilib. Lakin burada çox mühüm bir hüquqi nüans var ki, qanun yerli icra hakimiyyəti başçıları kimi ali inzibati vəzifə tutan, birbaşa ölkə Prezidentinin siyasi etimadı ilə təyin olunan şəxslərin xidmət müddətinin hər dəfə uzadılmasına geniş imkanlar tanıyır. Bu baxımdan, 65 yaşını keçmiş hər hansı bir icra başçısının rəhbər postda qalması qətiyyən qanunsuzluq deyil, tamamilə hüquqi müstəvidə tənzimlənən bir prosesdir. Siyasi idarəetmədə 'etimad və sabitlik' faktoru var.

Dövlət bəzi həssas regionlarda, xüsusilə mürəkkəb sosial-iqtisadi struktura malik rayonlarda idarəetmə kəsilməzliyini təmin etmək üçün uzun illərin sınağından çıxmış, yerli əhalinin psixologiyasına bələd olan və formalaşmış idarəçilik yaddaşına malik yaşlı kadrlara üstünlük verə bilər.

Uzunömürlü idarəçilik bəzən yerlərdə yarana biləcək böhranların qabaqlanmasında böyük bir təcrübə sığortası rolunu oynayır və bunu tamamilə inkar etmək olmaz".

Onun sözlərinə görə, cəmiyyətdə kadrların gəncləşməsi ilə bağlı yaranan gözləntilər tamamilə təbiidir və müasir idarəetmə fəlsəfəsi kadr korpusunun mütəmadi olaraq yenilənməsini diktə edir: "Biz tam fərqli bir dövrdə yaşayırıq. İndiki dövr rəqəmsal idarəçilik, vətəndaşlarla birbaşa və şəffaf kommunikasiya, çevik problemlərin həlli metodologiyası tələb edir. Yaşlı nəslin nümayəndələri nə qədər böyük təcrübəyə malik olsalar da, bəzən müasir dövrün innovativ çağırışlarına, rəqəmsal islahatlara və yeni idarəetmə modellərinə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkirlər. Uzun illər eyni rayonda, eyni kresloda oturan rəhbər şəxslərdə bir müddət sonra 'idarəetmə korluğu' və institusional durğunluq yaranır. Onlar problemlərə yeni baxış bucağından baxa bilmirlər. Dövlətin hazırkı kadr siyasəti də göstərir ki, gənc, xaricdə təhsil almış, müasir menecment qaydalarını bilən şəxslərin önə çəkilməsi prosesi sürətlənib. Lakin burada əsas hədəf yaşlıları tamamilə sıradan çıxarmaq yox, yaşlı nəslin dövlətçilik təcrübəsi ilə gənc nəslin innovativ enerjisi arasında kəsişmə nöqtəsini — optimal balansı tapmaqdır. İdarəetmədə gəncləşmə sadəcə yaşın az olması demək deyil, həm də təfəkkürün, baxışın və metodların yenilənməsidir. Regionların sosial-iqtisadi inkişafının sürətlənməsi üçün bu kadr islahatlarının davamlı olması qaçılmazdır"./nocomment.az