Xaricdən avtomobil alanların buraxdığı əsas səhvlər - Ən çox harada yanılırıq? -  ARAŞDIRMA

Xaricdən avtomobil almaq bir çox vətəndaşa ilkin mərhələdə daha sərfəli seçim kimi görünür. Xarici bazarlarda qiymətlərin nisbətən ucuz olması alıcıda əsas qənaətin məhz alış qiyməti ilə əldə ediləcəyi təəssüratı yaradır. Lakin praktikada avtomobilin real maya dəyəri yalnız satış qiyməti ilə məhdudlaşmır. Gömrük rüsumları, vergilər, logistika xərcləri, sertifikatlaşdırma və qeydiyyat prosedurları yekun məbləği ciddi şəkildə artırır və əksər hallarda vətəndaşlar bu əlavə xərcləri avtomobil artıq ölkəyə daxil olduqdan sonra görürlər. Son illər isə elektrik və hibrid avtomobillərə tətbiq olunan gömrük və vergi güzəştləri bu sahəyə marağı daha da artırıb. Rəsmi açıqlamalarda bu avtomobillərin həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan üstünlükləri önə çəkilsə də, real təcrübə göstərir ki, texniki uyğunluq, servis infrastrukturu və ehtiyat hissələrinin əlçatanlığı məsələləri bəzən əldə edilən ilkin qənaəti kölgədə qoyur. Bu səbəbdən xaricdən avtomobil gətirməzdən əvvəl yalnız qiymət fərqinə deyil, bütün xərclər zəncirinə və uzunmüddətli istismar risklərinə kompleks yanaşmaq vacibdir.

Avtosfer.az xəbər verir ki, "SİA" mövzu ilə bağlı araşdırma edib. 

Avtomobili xaricdən alarkən yalnız ilkin satış qiyməti kifayət etmir - bir sıra əlavə xərclər də var:

Avtomobilin alış qiyməti

- Xaricdə satınalma qiyməti (satan ölkədə ödənən)

- Lazım gələrsə, oradakı əlavə xidmətlər (köçürmə haqları, broker xərcləri).

Logistika və daşınma xərcləri

- Yükdəyişmə və nəqliyyat xərci: idxalçı tərəfindən ödənən daşınma haqqı.
- Sığorta və təhlükəsizlik xərcləri: tranzit zamanı sığorta haqqı.

Gömrük dəyərinə bu xərclər də daxil edilir və rüsumlar hesablanan zaman bu ümumi məbləğ əsasında götürülür.

Gömrük rüsumu

Avtomobilin gömrük dəyərinin müəyyən faizi kimi hesablanır. Məsələn, elektrik avtomobillərində gömrük dəyərinin 15 %-i qədər rüsum tutulur.

Əlavə vergilər və haqlar

Buna aşağıdakılar daxildir:

- ƏDV (Əlavə dəyər vergisi) (bəzi hallarda güzəştli və ya azad edilmiş ola bilər).

- Gömrük yığımları, vəsiqə haqqı, elektron xidmət haqları və onların ƏDV-si.

Sertifikatlaşdırma / texniki uyğunluq

- Avtomobilin ölkənin ekoloji və təhlükəsizlik standartlarına uyğunluğunun sübutu.

- Uyğunluq sertifikatının alınması üçün işləməyən əlavə prosedurlar və xərclər.

Nəqliyyat və qeydiyyat xərcləri

- Avtomobil qeydiyyatına alınması (DYP) üçün ödənişlər.

- Nömrə nişanı, mühərrik uyğunluğu kimi sənədləşmə xərcləri.

Vətəndaşlar ən çox harada yanılır?

Yalnız Satış Qiymətini Hesablamaq

Bir çox alıcı xaricdə çox aşağı qiymət görüb hesablayır ki, bu avtomobil Azərbaycanda da o qədər sərfəlidir. Amma logistika, gömrük rüsumu və digər haqlar göz ardı edilir.

Güzəştlərin Bitməsini Gözardı Etmək

Elektrik və hibrid avtomobillərə tətbiq olunan vergidən azad etmə və gömrük güzəştlərinin müddəti bitə bilər - bu da son anda hesablamaları dəyişdirir.

Uyğunluq və Sertifikatlaşdırma xərcləri

Bəzən avtomobilin ölkənin ekoloji standartlarına uyğun olması üçün əlavə sənədlər tələb olunur və bunlar əlavə məbləğlə nəticələnir.

Elektrik və Hibrid Avtomobillər: Güzəştlər Real Qənaət Verir?

Elektrik və hibrid avtomobillərin idxalı üçün güzəştlər əslində qısa müddətdə qənaət imkanı yaradır, amma müəyyən məqamlar var:

Güzəştlərin Təbiəti

- Elektrik avtomobilləri üçün gömrük rüsumu yalnız 15 % tutulur və bəzi hallarda digər vergilərdən azad olunur.

- Keçmişdə hibrid və elektrik avtomobillərinə gömrük rüsumu və ƏDV güzəştləri tətbiq olunurdu, bu da alıcı üçün ümumi xərcləri aşağı salırdı.

Güzəştlərin Bitməsi Riski

2026-cı ilin əvvəlinə bu güzəştlərin bir hissəsi bitə bilər və ƏDV ilə yanaşı gömrük rüsumunda dəyişiklik ola bilər.

Servis və Texniki Uyğunluq Məsələləri

Elektrik və hibrid avtomobillərin uzun müddətli qənaəti:

- Enerji istehlakı baxımından qənaət — benzin/xarici yanacağa nisbətən daha ucuz olur.

- Servis mərkəzlərinin mövcudluğu — bəzi modellər üçün Azərbaycanda hələ geniş servis infrastrukturu olmaya bilər, bu isə uzunmüddətli xərcləri artırır.

- Əvəz hissələrin qiyməti — elektrik/hibrid modellərdə xüsusi komponentlər daha bahalı olur.

Bu o deməkdir ki, ilkin bazarda daha sərfəli görünən elektrik avtomobili sonradan servis və uyğunluq problemlərinə görə əlavə xərcə çevrilə bilər.

Qısa müddətdə elektrik/hibrid avtomobil alışı finans baxımdan sərfəli ola bilər, amma güzəştlərin müddətinə, qeyri-adi xərclərə və texniki uyğunluğa diqqət yetirmək lazımdır.

Xaricdən avtomobil almaq son illər bir çox vətəndaş üçün daha sərfəli alternativ kimi görünür. Xüsusilə Avropa, Koreya və ABŞ bazarlarında qiymətlərin nisbətən aşağı olması alıcıda “eyni avtomobili daha ucuz əldə etmək” təəssüratı yaradır. Lakin praktikada ilkin satış qiyməti avtomobilin Azərbaycana real maya dəyərini əks etdirmir. Gömrük rüsumları, vergilər, logistika, sertifikatlaşdırma və qeydiyyat xərcləri yekun məbləği ciddi şəkildə artırır və əksər hallarda vətəndaşlar məhz bu mərhələdə gözlənilməz maliyyə yükü ilə üzləşirlər.

Digər tərəfdən, elektrik və hibrid avtomobillərin idxalına tətbiq olunan gömrük və vergi güzəştləri bu sahəyə marağı daha da artırıb. Rəsmi açıqlamalarda bu avtomobillərin həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan üstün olduğu vurğulansa da, real təcrübə göstərir ki, texniki uyğunluq, servis infrastrukturu və ehtiyat hissələri ilə bağlı problemlər bəzən əldə edilən ilkin qənaəti kölgədə qoyur. Məhz bu səbəbdən xaricdən avtomobil gətirməzdən əvvəl yalnız qiymət fərqinə deyil, bütün xərclər zəncirinə və uzunmüddətli istismar risklərinə kompleks yanaşmaq zərurəti yaranır.