Cəhənnəm mənzərəsini əks etdirən yad planet - Çürük yumurta qoxusu verən ...

Astronomlar qrupu Süd Yolu qalaktikasının qonşuluğunda ulduz ətrafında fırlanan unikal bir cəhənnəm mənzərəsi təqdim edən yad planet aşkarlayıb. Bu planet əbədi maqma okeanı ilə örtülü, zərərli və şiddətli dərəcədə isti kükürdlə zəngin atmosferlə əhatə olunub. Avtosfer.az AZƏRTAC-a istinadla xəbər verir ki, ərimiş planetin diametri Yer kürəsindən 60 faizdən çox böyükdür, baxmayaraq ki, sıxlığı planetimizin sıxlığının yalnız 40 faizi qədərdir. O, Yer kürəsindən təxminən 34 işıq ili məsafədə, Volanlar bürcündə yerləşən Günəşdən daha kiçik və daha qaranlıq bir ulduz ətrafında fırlanır. İşıq ili işığın bir ildə qət etdiyi məsafədir (9,5 trilyon km).

“Planetin maqma okeanında fərqli bir quruluşu yoxdur, buna görə də qabıq, yuxarı və aşağı mantiya yoxdur. Maqma okeanı tək bir dərin, yumşaq təbəqədir”, -deyə Kembric Universiteti Astronomiya İnstitutunun doktoranturadan sonrakı tədqiqatçısı və bazar ertəsi günü “Nature Astronomy” jurnalında dərc olunmuş tədqiqatın aparıcı müəllifi Harrison Nikols bildirib. Onun sözlərinə görə, mantiyanı təşkil edən turbulent maye maqmanın içərisində bərk süxurların kiçik kristalları qala bilər. Planetin metal nüvəsi nisbətən kiçik görünür, maqma okeanı planetin daxili radiusunun 70-90 faizini təşkil edir və 4465 - 5740 km arasında dərinliyə çatır.

Onun qalın atmosferi əsasən hidrogendən ibarətdir, lakin çox yüksək kükürd tərkibinə malikdir. Atmosferin təxminən 10 faizi çürük yumurta qoxusu verən zəhərli qaz hidrogen sulfiddir. Atmosfer ulduzdan gələn istiliyi tutaraq planetin səthini o qədər isti saxlayır ki, o, ərimiş vəziyyətdə qalır.

“Burnunuz milyardda bir hissəyə yaxın konsentrasiyada hidrogen sulfid qoxusunu hiss edə bilər, buna görə də bu, həddindən artıq pis qoxulu olardı. Amma isti atmosferdə bunu hiss etmək üçün kifayət qədər uzun müddət yaşaya bilməzdiniz”, - deyə Oksford Universiteti və Massaçusets Texnologiya İnstitutunun planetşünas alimi və tədqiqatın həmmüəllifi Raymond Pyerhumbert bildirib.

Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, atmosferin tərkibi planetin içərisində yüksək kükürd tərkibinin olduğunu göstərir. L 98-59 d adlı planet 2019-cu ildə kəşf edilib, daha sonra 2024-cü ildə “Ceyms Vebb” kosmik teleskopu, 2025-ci ildə isə yerüstü teleskoplar tərəfindən müşahidə edilib. Tədqiqatçılar onun təxminən beş milyard illik tarixini yenidən qurmaq üçün qabaqcıl kompüter simulyasiyalarından istifadə ediblər.

Bu planet “qırmızı cırtdan” adlanan adi bir ulduz növü ətrafında fırlanır. Ulduzun kütləsi Günəşin kütləsinin 30 faizindən bir qədər az, parlaqlığı isə onun parlaqlığının təxminən 1 faizini təşkil edir. Orbit məsafəsinə gəldikdə, L 98-59 d bu ulduzun ətrafında fırlanan məlum beş planetdən üçüncüsüdür.

1990-cı illərdən bəri Günəş sistemimizdən kənarda ekzoplanet adlanan 6100-dən çox planet kəşf edilib, lakin heç biri buna bənzəmir. Maqma okeanı və kükürdlə zəngin atmosferin unikal birləşməsi onu hələlik tək bir sinfə daxil edir.