Sonsuz yalan danışırlar: Xroniki yalançıların 11 vərdişi

Psixoloqlar xroniki yalançıların 11 əlamətini açıqlayıb və daim manipulyasiya edən insanı necə asan və tez tanımağın mümkün olduğunu izah ediblər. Avtosfer.az "Qaynarinfo"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Your Tango” yazıb. Xroniki yalan – tək-tük uydurmalar və ya "zərərsiz” şişirtmələr deyil, həm insanın özünə, həm də ətrafındakılara zərər verə bilən davranış modelidir. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, patologiyalı yalançılar qazanc əldə etmək üçün deyil, özləri haqqında uydurduqları obrazı qorumaq naminə yalan danışırlar. 

Lisenziyalı psixoloq doktor Dru Kertis izah edir:

"Patoloji yalanın meyarı – həddindən artıq çox yalan danışan, bunun nəticəsində funksionallığı pozulan, stress yaşayan və özü və ya başqaları üçün risk yaradan insanlardır”.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, xroniki yalançıdan şübhələnməyə imkan verən bir sıra xarakterik əlamətlər mövcuddur.

Patoloji yalanın ən çox rast gəlinən əlamətləri:

Ardıcıl olmayan hekayələr

Xroniki yalançılar nadir hallarda eyni hadisəni eyni cür danışırlar. Detallar dəyişir, ziddiyyətlər artır, çünki uydurma hekayələri yadda saxlamaq çətindir.

Həddindən artıq detallar və şişirtmələr

Lisenziyalı məsləhətçi Tamara Hill qeyd edir ki, patologiyalı yalançılar tez-tez "diqqəti əsas məqamdan yayındırmaq üçün hekayəni xırdalıqlarla yükləyirlər.

Suallara qarşı müdafiə reaksiyası

Dəqiqləşdirici suallara onlar aqressiv reaksiya verə və ya həmsöhbəti "etimadsızlıqda” və ya "sərhədləri pozmaqda” günahlandıra bilərlər.

Qeyri-müəyyən cavablar

Psixologiya üzrə müəllim Kendra Çerri yayınmağı və konkretliyin çatışmamasını yalanın əsas "qırmızı bayraqlarından” biri adlandırır.

Daimi "unutqanlıq”

"Frontiers in Psychology” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib ki, müntəzəm yalan danışmaq real yaddaş pozuntularına səbəb ola bilər.

Keçmişlə bağlı söhbətlərdən qaçmaq

Öz uydurmalarında dolaşmamaq üçün yalançılar köhnə hekayələrə qayıtmaq istəmirlər.

Ziddiyyətli və ya az inandırıcı narrativlər

Terapevt Kayl Zrençik belə insanların məşhurlarla dostluqdan tutmuş inanılmaz faciələrə qədər "fövqəladə hadisələr” uydurmağa meyilli olduqlarına diqqət çəkir.

Həddindən artıq xarizma

M. Skott Pekin "Yalançı insanlar” kitabında yazılır ki, patologiyalı yalançılar yaxşı olmaqdan çox, yaxşı görünməyə çalışır və qüsursuz obraz illüziyası yaradırlar.

Qurban rolunu oynamaq

Müəllif Adriyen Santos-Longerst bildirir ki, bu cür insanlar tez-tez özlərini qurban kimi təqdim edərək mərhəmət qazanmağa və məsuliyyətdən yayınmağa çalışırlar.

Manipulyasiya

Psixoterapevt Erin Leonard vurğulayır ki, yalançılar bəzən öz eqosunu qorumaq üçün reallığı şüursuz şəkildə təhrif edirlər.

Həddindən artıq dramatizasiya

Tibbi jurnalist Rozi Cons bu davranışı diqqət mərkəzində olma istəyi ilə əlaqələndirir və bunun bəzən psixoloji kökləri ola biləcəyini qeyd edir. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, xroniki yalançılarla ünsiyyətdə ən yaxşı strategiya onların narrativlərinə qoşulmamaq, emosional münaqişələrdən qaçmaq və yalanla "yarışmağa” çalışmamaqdır.