Yüz yaşına daha çox kimlər çatır: Ət yeyənlər, yoxsa vegeterianlar?

Alimlərin gəldiyi nəticəyə görə, yaşlı dövrdə ət istehlak edən insanların 100 yaşına qədər yaşamaq ehtimalı vegeterianlar və veqanlarla müqayisədə daha yüksəkdir. Avtosfer.az "Qaynarinfo"ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə "DailyMail” nəşri məlumat yayıb."American Journal of Clinical Nutrition” jurnalında dərc olunmuş genişmiqyaslı Çin tədqiqatına əsasən, ət yeyən şəxslər yalnız bitki mənşəli qidalarla qidalananlara nisbətən daha tez-tez yüz yaşına çatır. Qeyd olunur ki, fiziki aktivlik və siqaret çəkmə kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra belə, qida rasionundan əti tam çıxaran insanların 100 yaşına çatmaq ehtimalı hərtərəfli qidalananlarla müqayisədə 19 faiz daha aşağı olub.

Veqanlarda risk daha yüksəkdir

Bu tendensiya ən çox veqanlar arasında müşahidə edilib. Onların uzunömürlü olma ehtimalı 29 faiz daha az olub. Yumurta və süd məhsulları qəbul edən vegeterianların göstəriciləri bir qədər yaxşı olsa da, onların da yüz yaşına çatmaq ehtimalı ət yeyənlərlə müqayisədə 14 faiz aşağı olub. Hətta balıq qəbulunu nəzərdə tutan pesketarian pəhrizlərin belə, 100 yaşına çatmaq ehtimalını azaltdığı müəyyən edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu ciddi fərqlər yaşlı insanların sırf vegeterian pəhrizlə kifayət qədər təmin edilə bilməyən daha çox qida maddələrinə ehtiyac duyması ilə izah oluna bilər. Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Fudan Universitetinin alimi doktor Syan Gao bildirib: "Bizim tədqiqat göstərir ki, 80 yaş və yuxarı şəxslər üçün həm bitki, həm də heyvan mənşəli məhsulları əhatə edən rasion, xüsusilə bədən çəkisi normadan aşağı olan insanlar üçün, sərt vegeterian pəhrizlə müqayisədə uzunömürlülüyə daha çox töhfə verə bilər”.

Tədqiqat necə aparılıb?

Alimlər 1998-ci ildə yaşı 80 və daha yuxarı olan 5 203 iştirakçının məlumatlarını təhlil edib. Onlardan 1 495 nəfər 100 yaşına çatıb, 3 744 nəfər isə bu yaşdan əvvəl vəfat edib. Statistik metodlardan istifadə etməklə, rasionun yüz yaşına çatmaq ehtimalına təsiri qiymətləndirilib. Ümumilikdə, tədqiqat dövrü ərzində mütəmadi olaraq ət istehlak edən iştirakçılar daha çox uzunömürlü olub. Bununla belə, tədqiqat müəllifləri qeyd edir ki, bu nəticələr ömrü uzatmaq üçün yalnız ət əsaslı pəhrizə keçməyin zəruri olduğu anlamına gəlmir. Ayrı-ayrı qida qrupları arasında uzunömürlülüyə ən güclü müsbət təsir gündəlik tərəvəz istehlakı ilə əlaqələndirilib. Hər gün tərəvəz yeyənlərin 100 yaşına çatmaq ehtimalı, bunu etməyənlərlə müqayisədə 84 faizdən çox olub.

Pəhrizin təsiri hər kəs üçün eyni deyil

Araşdırma göstərib ki, pəhrizin ömür uzunluğuna təsiri yaşlı insanlar arasında fərqli ola bilər. Yaşına uyğun normal bədən kütlə indeksi olan vegeterianların 100 yaşına çatmaq ehtimalı ət yeyənlərdən aşağı olmayıb. Hətta artıq çəkisi olan şəxslər arasında da rasionun sağqalma ehtimalına statistik baxımdan ciddi təsiri qeydə alınmayıb. Əksinə, bədən çəkisi normadan aşağı olan insanlar üçün gündəlik ət istehlakı 100 yaşına çatmaq ehtimalını 44 faiz artırıb.

Uzunömürlülüyün açarı balanslı qidalanmadır

Doktor Gao vurğulayıb ki, heyvan və bitki mənşəli məhsulları birləşdirən balanslı qidalanma, xüsusilə bədən çəkisi az olan çox yaşlı insanlar üçün uzunömürlülüyü daha yaxşı dəstəkləyə bilər. Məqalədə qeyd olunur ki, ət istehlakının azaldılması sağlamlıq baxımından müəyyən üstünlüklər versə də, bəzi yaşlı insanlar üçün bu üstünlüklər qida maddələri çatışmazlığı riski ilə üst-üstə düşə bilər. Alimlərin fikrincə, vegeterianlıq ürək-damar sağlamlığı ilə əlaqələndirilsə də, 80 yaşdan yuxarı şəxslər arasında aşağı bədən kütlə indeksinin geniş yayılması ətdən həddindən artıq imtinanı potensial təhlükəli edir. Tədqiqatçılar nəticə olaraq bildiriblər ki, sağlam qocalma üçün heyvan və bitki mənşəli məhsullardan ibarət balanslı qidalanma xüsusi əhəmiyyət daşıyır və yaşlı əhali qrupuna uyğun qida tövsiyələrinin formalaşdırılması üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.