İnsanların beynindən pis xatirələri siləcək texnologiya hazırlanır – ALİMLƏRDƏN YENİ KƏŞF

Pis və travmatik xatirələrin silinməsi psixi sağlamlıq problemlərinin müalicəsində inqilabi dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Alimlər müsbət xatirələri yenidən aktivləşdirərək mənfi xatirələri zəiflətməyi hədəfləyən yeni üsul hazırlayıblar.

Avtosfer.az xəbər verir ki, beynəlxalq bir qrup tərəfindən aparılan araşdırmada 37 iştirakçıya mənfi təsvirləri təsadüfi sözlərlə əlaqələndirmək öyrədilib. Daha sonra bu sözlərin yarısı müsbət təsvirlərlə əlaqələndirilərək pis xatirələr üzərində bir növ "yenidən proqramlaşdırma" həyata keçirilib.

PNAS jurnalında dərc edilən araşdırmada mənfi və müsbət şəkillər üçün məlum verilənlər bazalarından istifadə edilib. Mənfi görüntülərə insan xəsarətləri və təhlükəli heyvanlar, müsbət görüntülərə isə sakit mənzərələr və gülümsəyən uşaqlar daxildir. Birinci gün sözlər və təsvirlər uyğunlaşdırılıb, ikinci gün isə bu sözlər yenidən müsbət təsvirlərlə əlaqələndirilib.

Yuxu zamanı iştirakçıların beyin dalğaları elektroensefaloqrafiya (EEQ) ilə izlənilib, sözlərin audio yazıları isə qeyri-REM (NREM) yuxu mərhələsində səsləndirilib. Bu mərhələ yaddaşın qorunmasında mühüm rol oynayır.

Bu sözlərlə əlaqəli müsbət assosiasiyalarla beyində teta dalğalarının aktivliyinin artdığı müşahidə edilib. Sonrakı günlərdə və həftələrdə aparılan sorğularda iştirakçılar mənfi xatirələri xatırlamaqda çətinlik çəksələr də müsbət xatirələr daha tez-tez və daha müsbət mənada yadlarına düşüb.

Bu üsulun travma sonrası stress pozğunluğu kimi vəziyyətlərin müalicəsində yeni bir yol aça biləcəyi qeyd edilir.

Tədqiqat nəzarət edilən bir laboratoriya mühitində aparıldığı üçün bu metodun real həyat travmalarına təsiri hələ tam aydın deyil. Ancaq məlumdur ki, beyin xatirələri yuxu zamanı təkrarlayaraq saxlayır və bu proses üzərində işləmək alimlərə ümid verir.

Tədqiqat, xatirələrin yenidən yazılmasının mümkünlüyünü anlamaqda mühüm addım kimi qəbul edilir. Bu üsul yaddaşın yenidən qurulmasında və travmatik xatirələrin təsirinin azaldılmasında yeni üfüqlər aça bilər.

Eltac Zülfüqaroğlu